Często się zdarza, że w przyczepach holowanych przez samochód osobowy nieprawidłowo działa oświetlenie. Jak temu zaradzić?


Generalnie rzecz biorąc spotykamy się z trzema rodzajami gniazd elektrycznych stosowanych do podłączenia samochodu z przyczepą: najstarszy typ 7-pinowy i dwa gniazda 13-pinowe. Od wielu lat stosowano gniazdo 7-pinowe, w którym umieszczone są dwa kierunkowskazy (lewy i prawy), dwa światła pozycyjne, światło „stop” oraz masa (rys. 1). Jedno wolne miejsce służyło jako rezerwowe, ale tylko do czasu wprowadzenia przepisów mówiących o obowiązkowym świetle przeciwmgielnym z tyłu pojazdu. Pin oznaczony numerem 2 został wykorzystany właśnie do tego celu. Tak więc nie było już żadnej rezerwy w gnieździe 7-pinowym. W związku z zapotrzebowaniem na „stały plus”, potrzebny do przyczep kempingowych, wprowadzono nowe gniazdo 13-pinowe (rys. 2). Wymyślono to dosyć ciekawie. Aby nie przerabiać istniejących instalacji (zarówno w samochodzie, jak i w przyczepie), dołączone dodatkowe piny niejako na obrzeżach. Do gniazda takiego możemy podłączyć wtyczkę zarówno 7-pinową, jak i 13-pinową, określaną jako WeSt (Welt-System). Zwróćmy uwagę, że bez względu na to jakim gniazdem się posługujemy, mamy do czynienia z normami, które określają numer każdego pinu. Warto te rzeczy znać, bo w każdym gnieździe pod danym numerem pinu mamy zawsze określone przyłącze (tab. 1). Wartości w tabeli obowiązują bez względu na to, czy mamy do czynienia z wtyczką 7-, czy 13-pinową.

Nie byłoby problemu, gdyby nie wymyślono innej wtyczki, 13-pinowej o odmiennym kształcie. Popularna nazwa tej wtyczki brzmi „Jäger” (od producenta Erich Jäger). I właśnie te wtyczki najczęściej są stosowane w samochodach nowszej generacji, a już na pewno w samochodach ciągnących przyczepy kempingowe. Wydawałoby się, że system WeSt rozpowszechni się bardziej, ze względu na bezproblemowe podłączanie dowolnej przyczepy. Ale tak się nie stało i dlatego korzystanie z gniazd 7- i 13-pinowego systemu Jäger jest możliwe, o ile zakupimy specjalny adapter. Są dwa rodzaje adapterów 7/13 i 13/7.

 

 

Rys. 1. Gniazdo 7-pinowe. Oznaczenia: 1 – kierunkowskaz lewy, 2 – światło przeciwmgielne, 3 – masa, 4 – kierunkowskaz prawy, 5 – pozycyjne prawe, 6 – stop, 7 – pozycyjne lewe

 

Programowanie skanerem
Dla warsztatowców naprawa gniazd do przyczepy już nie jest taka prosta jak kiedyś. Oczywiście najprostsze usterki polegające na porwanych przewodach i zaśniedziałych stykach można łatwo usunąć. Zbadanie ciągłości przewodów też nie nastręcza problemów. Ciekawostką jest psujący się przełącznik świateł przeciwmgielnych. Przewód od tych świateł nie biegnie bezpośrednio do lampy w samochodzie, ale przez gniazdo przyczepy. Jak nie ma włożonej wtyczki od przyczepy, to prąd zamyka się przez przełącznik wbudowany w gniazdo i powraca do lampy przeciwmgielnej. Podłączenie wtyczki powoduje rozłączenie przełącznika i lampa nie świeci się w samochodzie, ale w przyczepie. Ponieważ przełącznik ten narażony jest na działanie wody, czasami ulega uszkodzeniu.




Problem powstaje wówczas, gdy mamy do czynienia z elektroniczną obsługą gniazda. Przede wszystkim musimy określić rodzaj sterowania. W najprostszym przypadku jest zainstalowany dodatkowy, nazwijmy to przekaźnik, który odbiera sygnały z tylnych lamp i przekazuje do gniazda. Oprócz sygnałów musi mieć doprowadzony plus, jako źródło energii. Sygnały docierające do lampy mogą być nie tylko w postaci doprowadzonego napięcia stałego, ale także w postaci cyfrowej. Dlatego takie uniwersalne urządzenia doskonale spełniają swoją rolę, nie powodując zakłóceń w systemie identyfikacji przepalonej żarówki. Urządzenie, jeżeli źle działa, może być wymontowane. Po naprawieniu lub kupieniu nowego, montujemy i nie ma problemu z jakimikolwiek błędami w systemach sterowania w samochodzie.
Następny stopień wtajemniczenia to sterowanie gniazdem przyczepy zintegrowane z siecią cyfrową. W tym przypadku dodatkowy przekaźnik − często jest to skomplikowany układ elektroniczny − musi być oryginalny, czyli wyprodukowany specjalnie do danego modelu samochodu. Jednostka nadrzędna, może to być tylny moduł sterujący (REM) lub centralny (CEM), musi być powiadomiona o montażu takiego urządzenia. Trzeba więc dokonać odpowiedniej konfiguracji przy pomocy skanera diagnostycznego. Jeżeli konfiguracja została przeprowadzona, sprawdzenie gniazda i kontrola żarówek jest przeprowadzana właśnie przez odpowiedni sterownik w samochodzie. Włożenie wtyczki do gniazda powoduje wykrycie obwodów elektrycznych przez czujniki zamontowane w module gniazda przyczepy i wyłączenie czujników cofania pojazdu. Mając tak skonfigurowany system, sterownik może dowolnie sterować i kontrolować wszystkie światła zarówno w samochodzie, jak i w przyczepie oraz inne dodatkowe urządzenia zamontowane z tyłu samochodu.

 

 

 

Rys. 3. Gniazdo 13-pinowe Jäger
(rys.: Eliza Słupska)

 

Naprawa skomplikowanych przekaźników do gniazda wcale nie musi być trudna. Najczęściej uszkadzają się połączenia elektryczne blisko wtyczki. Jeżeli nastąpiło zwarcie w przyczepie, a dana żarówka nie świeci, warto sprawdzić końcówki mocy. Przeważnie nie spotyka się już osobnych tranzystorów, tylko całe układy scalone, np. BTS 824R. Na szczęście elementy te nie są kodowane, dlatego łatwo możemy odczytać, co to jest, a schemat znaleźć w Internecie. Uszkodzone elementy zamawiamy w sklepach wysyłkowych i następnego dnia możemy dokończyć naszą naprawę.