 mgr inż. Jan Nowak
Materiały i kompozyty polimerowe wykorzystywane w budowie współczesnego samochodu osobowego stanowią ok.12% wszystkich składników użytych do jego budowy.
Struktura wykorzystania materiałów w budowie samochodu zmieniała się na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat. Nastąpił znaczący wzrost zastosowania materiałów polimerowych w przemyśle motoryzacyjnym.
Obecnie w produkowanych samochodach stosowanych jest ponad 700 części wykonanych z tworzyw sztucznych, średni
ich udział masowy wynosi ok.10%.
Obecnie w przemyśle motoryzacyjnym zużywa się ok. 7% całkowitej produkcji tworzyw
sztucznych, to o ok.114% więcej niż 20 lat temu. Różne materiały polimerowe znajdują
zastosowanie w ponad 1 000 elementów samochodu. Stosowane są one zarówno do produkcji
dużych elementów, tj. zbiorników paliwa i desek rozdzielczych, jak i małych, np. listew drzwi, klamek, obudów lusterek. Spośród wykorzystywanych tworzyw w samochodzie dominują poliuretany, ich udział wśród pozostałych tworzyw wynosi ok.15%.
Natomiast polichlorek winylu, polipropylen i akrylonitryl/butadien/styren – każdy po 12%,
pozostałe to poliamid, polietyleny, poliwęglan i inne.
Polimery, a właściwie ich blendy (kombinacje – kopolimery), które najczęściej mają zastosowanie w przemyśle motoryzacyjnym, a tym samym w budowie samochodu. Wobec ciągłego rozwoju w dziedzinach projektowania i produkcji tworzyw sztucznych, jest to tylko wybrana część z całej gamy istniejących już materiałów tego typu. Zestawienie zawiera również niektóre nazwy handlowe kopolimerów wraz z ich właściwościami oraz wytwórcami.
Inną metodą rozpoznawania rodzaju tworzywa jest szlifowanie powierzchni:
– tworzywo termoplastyczne topi się (fot.2 a),
– duroplast (fot.2b) lub elastomer (fot.2 c) będzie się palił.
a) b) c)
Fot.2. Różne reakcje polimerów na operację szlifowania: a) tworzywo termoplastyczne; b) duroplast; c) elastomer.
Następną skuteczną i szczególnie pomocną metodą podczas napraw części z tworzyw sztucznych jest identyfikacja materiałów na podstawie obserwacji zjawisk zachodzących w bezpośrednim kontakcie z płomieniem, jak i po wyjęciu próbki.
Jeżeli próbka się pali, płomień należy zdmuchnąć. W czasie analizy notuje się:
• stopień łatwopalności,
• stwierdzenie, czy próbka gaśnie po wyjęciu z płomienia czy też nie,
• rodzaj płomienia (świecący, kopcący),
• barwę płomienia i układ barw (np. barwna obwódka),
• zmiany wyglądu tworzywa pod wpływem płomienia (topienie się tworzywa, zwęglanie,
tworzenie się pęcherzy, itp.),
• zapach gazów wydzielających się podczas palenia.
Uwaga:
Próbkę należy ogrzewać wolno. Jeśli płomień będzie zbyt duży – rozkład odbędzie się za szybko, aby zaobserwować zachodzące zjawiska.
Więcej na ten temat przeczytają Państwo w „Auto Moto Serwisie” nr 7–8/2008
|
